Қазақстан Ұлттық банкінің базалық мөлшерлемені 2025 жылдың 10 қазанынан бастап 18 пайызға дейін көтеру туралы шешімінен кейін кейбір банктер ипотека беруді тоқтатқан. Сарапшылар алдағы уақытта тұрғын үй нарығындай қандай өзгеруіс болуы мүмкін екенін айтып берді, деп хабарлайды +7.kz ақпарат агенттігі “Информбюро” жаңалықтарына сілтеме жасап.
Мамандардың айтуынша, елімізде ипотека ғана емес, қарапайым несие алудың өзі қиындайтын болады. Базалық мөлшерлеме өскен соң қаржы ұйымдары несие ставкаларын кемі 25 пайыз көлемінде бекітуге тиіс дейді сарапшылар. Ал, тұтынушылық кредит мөлшерлемесі 40 пайызға бір-ақ шықпақ. Демек, жоғары пайызбен ұзақ мерзімді қарыз рәсімдеу тиімсіз болмақ.
Сондықтан, екінші деңгейлі банктер ипотека беруін тоқтатып, нарықта тек “Отбасы банк” қана қалады деп болжайды. Әсіресе, кейінгі бірнеше айда ипотекалық несие айналасындағы дау өрши түсті. Оған жылдық тиімді сыйақы ставкаларының шекті мөлшерлемесі бекітілуі себеп болды. Яғни, енді екінші деңгейлі банктер ипотека бойынша ставканы 20 пайыздан асыра алмайды. Ал, Ұлттық банктің базалық мөлшерлемені 18 пайызға көтеруі мәселені одан әрі ушықтырып жіберген.
“Базалық ставканы жоғарылата отырып, банктерге сол базалық ставканың маңайында ғана ставка қою туралы талаптың өзін орынсыз болады. Өйткені, қазірдің өзінде кейбір банктер ипотека беруді тоқтатып жатыр. Себебі, бұл шығынды өте көп талап ететін дүние. Немесе банктерге пайыздық ставканы жоғарылатуға мүмкіндік беру керек. Сол кезде ипотека береді. Бірақ та оның өзінде ақтай қоймайды”, – дейді экономист Бауыржан Ысқақов.
Экономист Сапарбай Жобаевтың пікірінше, бұдан былай банктерге қарыз бергеннен тура мағынасында пайда жоқ. Бірақ, сөзсіз, бұл қадам – сұранысты азайтып, бағаны тұрақтандыруға ықпал етпек. Бастысы, инфляцияны ауыздықтауға мүмкіндік туады.
“18 пайыз болғаннан кейін ең кемінде олардың маржасы 4-5 пайыз болады. Сонда 23-24 пайыз ол банктікі болады. Ал, бәсекелестікпен қосылса, 25-30 пайыз несие береді. Оны ешкім алмайды, әрине. Тек қана “Отбасы банк” қалады. Ол жеңілдетілген 7 пайыз, 11 пайыз, 14 пайыздық несиелермен алынады”, – дейді Сапарбай Жобаев.
Демек, өзге банктерде ипотекалық несие беруді тоқтатудан басқа амал жоқ дейді сарапшы. Сәйкесінше, халық баспананы тек “Отбасы банк” арқылы ғана рәсімдейді. Не ақшасы мол, ауқатты азаматтар үйді қолма-қол қаржыға сатып алуға тиіс.
Фото: depositphotos.com
